John N. Reynolds
Usa sa labing makaikag nga hitabo sa pagka-hibalik sa kinabuhi nga akong nahibaloan mao ang kang George Lennox, usa ka nailhan nga kawatan og kabayo sa Jefferson County. Gibilanggo na siya sa ikaduhang panahon. Ang Sedwick County mipadala kaniya ngadto sa bilang-goan sa unang higayon alang sa susamang kasaypanan nga pagpangawat og mga kabayo.
Sa panahon sa tingtugnaw sa 1887 ug 1888 mitrabaho siya sa mga mina sa karbon. Ang dapit nga iyang gitrabahoan daw makuyaw alang kaniya. lyang gisaysay ang maong butang ngadto sa tinugyanan, kinsa mihimo og pagsusi, ug nakahukom nga luwas ang lawak, mimando kang Lennox balik ngadto sa iyang buhat. Ang binilanggo nagasugot, apan sa wala siya makapadayon sa iyang trabaho labaw sa usa ka takna, nahulog ang atop ug mitabon kaniya sa hingpit. Nagpabilin siya niini nga kahimtang sulod sa duha ka takna.
Kay nawala man siya pagkatingpangaon, usa ka pagpangita ang gisugdan alang sa nawala nga binilanggo, ug siya nakaplagan sa ilawom sa nagtapok nga sagbut. Daw wala nay kinabuhi. Gidala siya ngadto sa ibabaw, ug sa pagsusi sa tigtambal sa bilanggan, gipahayag nga patay. Ang patay niyang lawas gidala ngadto sa tambalanan diin siya gihugasan ug giilisan, pangandam alang sa paglubong. Gihimo ang iyang lungon ug gidala ngadto sa tambalanan. Ang kapid-an miabut na sa paghimo sa katapusang tulumanong pangandam sa paglubong. Duha ka mga binilanggo ang gimandoan sa tigdumala sa tambalanan sa pag-alsa sa minatay gikan sa iyang nahimutangan ug pagdala niini tabok sa lawak ug isulod kini sa lungon. Misugot sila, ang usa didto sa ulohan ug ang usa sa tiilan, ug sa nahitungatunga na sa lawak sa dihang ang usa diin didto sa may ulo nadam-ag sa luwaanan ug nabuhian ang minatay. Ang ulo sa minatay nga tawo nabunal sa salog, ug sa hingpit nga kahingangha ug kahibulong, ang tanan nga nanambong nakabati sa usa ka daku nga agulo. Sa dihadiha nabuka ang mga mata, ug ang uban nga timailhan sa kinabuhi ang mipakita. Gipakuha dayon ang tigtambal, ug sa panahon nga miabut siya, mga tunga sa takna, ang patay nakapangayo na og usa ka basong tubig ug nag-inum sa dihang miabut ang tigtambal.
Gikuha dayon ang lungon ug unya gigamit sa paglubong sa laing binilanggo didto. Ang iyang sapot sa paglubong gikuha usab gikan kaniya ug gipulihan sa sapot sa bilanggoan. Sa usa ka pagsusi siya nakaplagan nga nabalian sa usa sa iyang mga tiil sa duha ka dapit, ug nga sa laing bahin nasamad. Nagpabilin siya didto sa tambalanan sa mga unom ka bulan, ug mibalik na usab sa pagtrabaho.
Nahibaloan ko kining talagsaon nga kasinatian nga daw namatay usa ka dali, gikan sa igkasi minero. Naaghat ko sa pagpakisayud, nangandoy akong makaila si Lennox aron makasayud sa iyang kasinatian gikan sa iyang kaugalingon nga baba. Kini nga kahigayunan wala matanyag sa pipila ka mga bulan. Sa katapusan kini miabut. Kahuman nga ako gikuha gikan sa mga mina gibutang ako ngadto sa usa sa mga opisina sa bilanggoan aron sa pagbuhat ug tinuig nga mga report. Ang hilisgutan sa pagbalik sa kinabuhi niining tawohana gihisgutan usa ka adlaw niana, sa dihang nahitabo nga miagi siya sa opisina ug gitudlo nila kanako. Wala kadto madugay hangtud nga naghatag ako kaniya ug sulat, ug naghangyo kaniya sa pag-adto sa akong gitrabahoan. Iya kadtong gibuhat, ug dinhi nakaila ko kaayo siya, ug gikan sa kaugalingon niyang baba nabati ang iyang kahibulongan nga sugilanon. Usa siya ka batan-on nga lalaki, tingali dili molabaw sa katloan ka tuig ang pangidaron. Siya usa ka pinatuyangang kriminal, may maayo kaayo nga edukasyon, ug dayag lang nga utokan.
Ang labing kahibulongan nga bahin sa iyang sugilanon mao nga nianang panahona nga siya namatay. Agig usa ka tigbalita, akong gikuha ang iyang sugilanon gikan sa iyang pagdikta.
Miingon siya, "Aduna na akoy katahap sa tibuok nga buntag nga usa ka butang makuyaw ang mahitabo. Wala gayud ako mahimutang tungod sa akong gibati, mao nga miadto ako sa akong labaw sa minahan, Mr. Grason, ug misulti kaniya kon unsa ang akong gibati, ug mihangyo kaniya kon dili ba siya moadto ug susihon ang dapit nga akong gikubkoban sa karbon. Miadto siya ug daw naghimo og hingpit nga pagsusi, ug mimando kanako nga mobalik sa akong trabaho, nagsulti nga walay kakuyaw didto ug nga siya nagtoo nga nasamok ra ako ulo. Mibalik ako sa akong gimbuhaton, ug nakakubkob daw sa usa ka takna sa dihang mikalit sa pagngitngit. Unya daw ingon nga usa ka dakong pultahan nga puthaw ang miabli ug misulod ako niini. Unya ang hunahuna miabut kanako nga patay na ako ug didto na sa laing kalibutan. Wala akoy makit-an nga tawo, ni makabati og tingug sa bisan unsa. Sa pipila ka hinungdan nga wala nako masayri, misugod ako sa pagpahilayo gikan sa pultahan, ug nakalakaw na og pipila ka gilay-on sa dihang miabut ako sa daplin sa usa ka halapad nga suba. Dili kadto mangingit, ni mahayag. Dihay igo-igong kahayag ingon sa kahayag sa mabitoonon nga kagabhion. Wala madugay nga nagpabilin ko didto sa daplin niining suba hangtud nga akong nabati ang tingug sa bugsay didto sa tubig, ug unya usa ka tawo sakay sa usa ka sakayan ang mibugsay padulong diin ako magbarug.
"Wala ako makatingug. Siya mitan-aw kanako sa makadiyut ug miingon nga mianha siya alang kanako ug misulti kanako sa pagluwan sa sakayan ug sa pagbugsay tabok sa pikas tampi. Misugot ako. Walay pulong nga nasulti. Nangandoy ako sa pagpangutana kaniya kon si kinsa siya, ug diin ako mahimotang. Daw mipilit ang akong dila sa akong baba. Dili ako makasulti og bisan usa ka pulong. Unya miabut kami sa pikas nga tampi. Mikawas ako gikan sa sakayan ug ang nagdala sa sakayan nawala gikan sa akong panan-aw.
"Busa, kay nag-inusara nalang ako, wala ako masayud kon unsay akong buhaton. Sa akong pagtan-aw sa akong atubangan, akong nakita ang duha ka mga dalan latas sa usa ka mangitngit nga walog. Ang usa niini usa ka halapad nga dalan nga daw giagiagian. Ang lain usa ka sigpit nga dalan nga nagpaingon sa laing tumong. Akong gisunod ang giagiagian nga dalan. Wala ako makalakaw og layo sa dihang daw misugod sa pagngitngit. Sa matag karon ug unya, bisan pa man, usa ka kahayag ang modan-ag gikan sa halayo, ug niini nga paagi nasug-an ako sa akong paglakaw.
"Wala madugay gisugat ako sa usa ka tawo nga dili gayud nako mahimo sa paghulagway. Makahatag lamang ako kanimo sa usa ka hanap nga hunahuna sa iyang makahahadluk nga hulagway. Daw usa siya ka tawo apan daku ra kaayo kay bisan kinsa nga tawo nga akong nakita. Tingali mga tulo ka metros ang iyang gitas-on. May mga dagku nga pako siya sa iyang likod. Maitum siya sama sa karbon nga akong gikubkob, ug hubo ang iyang kahimtang. Adunay usa ka bangkaw sa iyang mga kamot nga mga upat ka metros ang gitas-on. Nagsiga ang iyang mga mata nga daw bola sa kalayo. Ang iyang ngipon puti ingon sa perlas, ug tag-as daw usa ka pulgadas kini. Ang iyang ilong daku, lapad ug flat. Ang iyang buhok dagko kaayo, bug-at ug taas. Nagbitay kini sa lapad niya nga abaga. Ang iyang tingug daw ingon og ngurob sa usa ka leyon taliwala sa mga ihalas nga kahayopan.
"Panahon kadto sa usa sa mga pagkidlap sa kahayag nga una ko siyang nakita. Mikurog ako sama sa usa ka gamay nga dahon sa akong pagtan-aw. Gialsa niya ang iyang bangkaw nga daw ilabay padulong kanako. Miurong dayon ako. Uban nianang makahahadluk nga tingug nga ako pang mabati, iya akong giingnan sa pagsunod kaniya, nga siya gipadala aron sa pagtultol kanako sa akong panaw. Misunod ako. Unsa pay akong mahimo? Tapus nga nakalakaw siya og dili kaayo halayo, usa ka daku nga bukid ang mipakita nga mipaibabaw sa among atubangan. Ang bahin nga nag-atubang kanamo daw tul-id, ingon sa usa ka bukid nga gipikas ug gikuha ang usa ka bahin. Niining tul-id nga bongbong akong tin-aw nga nakita kining mga pulong, 'Mao kini ang Impyerno.' Ang akong manunultul miduol niining tul-id nga bongbong, ug uban sa gunitanan sa iyang bangkaw mihimo og tulo ka makusog nga pusdak. Usa ka dakung pultahan ang miabli ug miagi kami pagsulod. Gidala dayon ako ngadto sa maingon nga agianan latas niini nga bukid.
"Sa pipila ka mga gutlo milakaw kami sa hanap nga kangitngit. Akong mabati ang mabug-at nga tunob sa akong manunultul ug busa nakasunod ako kaniya. Sa tibuok gayud nga agianan akong mabati ang halawom nga agulo ingon sa usa ka himatyon. Sa unahan, misamot kining mga agulo ug akong klaro nga nabati ang pagbakho og tubig, tubig. Pagduol karon sa lain nga ganghaan, ug sa pag-agi latas niini, akong nabati nga daw minilyon ka mga tingug didto sa halayo ug ang hilak alang sa tubig, tubig. Unya usa ka laing pultahan ang miabli diha sa pagtuktok sa akong manunultul, ug akong nakaplagan nga nakalatas na kami sa bukid ug karon usa ka dakung patag ang nakita sa akong atubangan.
"Dinhi niining dapita ang akong manunultul mibiya kanako sa pagtultol sa ubang nawala nga mga kalag ngadto sa samang padulngan. Nagpabilin ako niining wanang nga patag ug taudtaud sa dihang usa ka binuhat daw susama sa una nga mianha kanako, apan inay sa usa ka bangkaw aduna siyay usa ka daku nga espada. Mianha siya aron sa pagsugilon kanako sa akong umaabot nga pagkalaglag. Misulti siya uban sa usa ka dakong tingug nga nakapalisang sa akong kalag. 'Ania ka sa impyerno,' miingon siya, 'alang kanimo wala na gayuy paglaum. Sa imong pag-agi latas sa bukid sa imong pag-anhi, imong nabati ang mga agulo ug singgit sa mga nangawala sa ilang pagtawag og tubig aron sa pagbugnaw sa uga nilang mga dila. Subay niana nga agianan adunay pultahan nga nag-abli ngadto sa linaw sa kalayo. Kini sa dili madugay mao ang imong kapalaran. Sa dili pa ikaw dad-on ngadto niining dapita sa paglalag sa dili na gayud pagpagula - kay wala na gayuy paglaum alang niadtong mosulod didto - tugotan ikaw sa pagpabilin niining wanang diin gitugotan ang tanan nga nangawala sa pagtan-aw kon unsa unta ang ilang mapahimuslan inay kon unsa ang ilang antuson.'
"Uban niini, gibiyaan akong nag-inusara. Kon unsa ang sangputanan niining makalilisang nga kahadluk nga akong naagian wala nako mahibaloi, apan karon nabungog ako. Usa ka bugnaw nga kaluya ang miabut sa akong lawas. Ang akong kusog mibiya gikan kanako. Ang akong mga tiil wala na makadaug sa akong lawas. Ingon nga nabuntog, nalup-ug ako daw usa nga dili matabangan nga pagkakatulogon mao ang nagpugong kanako. Daw nahigmata nga natulog daw nagdamgo ako. Layo ibabaw kanako, ug didto sa halayo, akong nakita ang matahum nga syudad nga atong mabasa sa Biblia. Unsa ka katingalahan nga katahum ang iyang mga bongbong nga bato nga jaspe. Akong nakita ang dakung kapatagan nga gitabunan sa matahum nga mga bulak. Ako usab nga nakita ang tubig sa kinabuhi ug ang dagat sa kristal. Daghan kaayong panon sa mga manolonda ang moagiagi sulod ug gawas sa syudad, nagaawit sa katahum kaayo nga mga awit. Taliwala sa gidaghanon akong nakita ang akong minahal nga inahan nga namatay sa pipila pa lang ka tuig tungud sa kasubo sa kasingkasing sa akong pagkadautan. Mitan-aw siya padulong kanako ug daw nagapangamay kanako ngadto kaniya. Apan dili ako makalihok. Daw adunay usa ka mabug-at nga dat-og ibabaw kanako nga nagpugong kanako. Karun usa ka malumong huyuhoy ang mipadpad sa kahumot niadtong matahum nga mga bulak padulong kanako, ug tin-aw kaayo nga nabati nako ang matam-is nga huni sa tingug sa mga manolonda, ug miingon ako, 'O, nga mahimo unta akong usa kanila.'
"Samtang nagkaeksperyensya ako niining himayaa, sa kalit gilabni kini gikan kanako. Nahigmata ako gikan sa akong pagkahinanok. Gidala ako pagbalik gikan sa malipayon nga yuta sa damgo pinaagi sa akong kauban sa mangitngit nga akong nahimutangan.
Kini miingon nga panahon na karon sa pagsulod sa akong umaabot nga kahimtang. Mimando siya sa pagsunod kaniya. Subay sa una kong mga tunob mibalik ako pagsulod sa mangiob nga agianan, ug misunod sa akong manunultul sa makadiyut nga panahon sa dihang miabut kami sa usa ka pultahan nga miabli sa kilid sa agianan, ug miagi subay niini, among nakaplagan ang among kaugalingon nga miagi sa lain nga pultahan, ug tan-awa! Akong nakita ang linaw nga kalayo.
"Sa akong atubangan akong makita, kutob sa maabut sa mga mata, ang pinasubay sa pulong nga linaw sa kalayo ug asufre. Dagku nga mga balud sa kalayo ang moligid sa usag usa, ug dagku nga mga balud sa kalayo ang mohasmag sa usag usa ug molukso hataas didto sa hangin ingon sa mga balud sa dagat sa panahon sa usa ka makusog nga unos. Sa tumoy sa mga balud akong makita ang mga tawo nga maisa apan dayon pagadad-on na usab sa ubos ngadto sa kinaubsan niining makahahadluk nga linaw sa kalayo. Sa dihang pagadad-on sa tumoy niining makahahadluk nga mga dagkung balud ang ilang mga tunglo batok sa usa ka matarung nga Dios makapalisang, ug ang makalolooy nilang paghilak alang sa tubig makasakit sa kasingkasing. Kining daku nga dapit sa kalayo milanog ug milanog uban sa mga bakho niining nangawala nga mga kalag.
"Sa pagkakaron akong giliso ang akong mga mata ngadto sa pultahan diin nga pipila pa lang ka gutlo nga ako misulod ug akong gibasa kining makahahadluk nga mga pulong, 'Mao kini ang imong kalaglagan, ang kahangturan dili gayud matapus.' Sa wala madugay akong gibati nga miliki ang yuta ubos sa akong mga tiil, ug dayon akong nakaplagan ang akong kaugalingon nga naunlod ngadto sa linaw nga kalayo. Usa ka dili mahulagway nga kauhaw sa tubig nga karon midakop kanako. Ug sa akong pagtawag alang sa tubig mibuka ang akong mga mata sa tambalanan sa bilanggoan.
"Wala ko gayud masugilon kining akong kasinatian kaniadto tungud sa kahadluk sa mga labaw sa bilanggoan, nga makadungog sila niini ug nga magtoo kanako nga buang, ug magbalhog kanako sa bilanggoan sa mga buang. Giagian ko kining tanan ug natagbaw ako ug nagtoo ako nga adunay Langit ug adunay impyerno, pareho sa matang nga gisugilon sa Biblia. Apan adunay usa ka butang nga sigurado, dili na gayud ako moadto nianang dapita.
"Sa pagbuka gayud sa akong mga mata didto sa tambalanan ug nakaplagan nga ako buhi ug dinhi sa yuta pag-usab, gihatag ko dayon ang akong kasingkasing ngadto sa Dios, ug magpakabuhi ug mamatay ako nga usa ka Kristohanon. Samtang dili gayud mahanaw gikan sa akong panumduman ang makahahadluk nga panan-awon sa impyerno, ni ang matahum nga mga butang nga akong makita sa Langit, akong sugaton ang akong minahal nga inahan sa dili madugay. Nga matugutan sa paglingkod sa tampi sa matahum nga suba; sa pagsuroy uban niadtong mga manolonda tabok sa kapatagan, latas sa mga walog, ug sa ibabaw sa kabungturan nga gitabunan sa matahum nga mga bulak, ang katahum niini nga labaw kaayo sa bisan unsang butang nga mahunahuna sa may kamatayon nga tawo; sa pagpaminaw sa mga awit sa mga linuwas -- ang tanan niini labaw nga makabayad kanako sa akong pagpakabuhi nga usa ka Kristohanon dinhi sa yuta, bisan pa man kon kinahanglan nga akong biyaan ang daghang kalibutanon nga mga kalipay nga akong gipatuyangan kaniadto sa wala pa ako mahiabut sa bilanggoan. Akong gibiyaan ang akong mga kauban sa krimen, ug makig-uban na ako sa maayong mga tawo kon gawasnon na ako."
Among gihatag ang saysay ingon sa among nadawat gikan kang Lennox. Hinaot nga ang Ginoo magbendisyon niini nga kasinatian sa pagpukaw sa mga nawala nga mga kalag.
Nganong dudahan man sa mga katawohan ang kamatuoran sa nagdilaab impyerno? Aduna kitay Biblia, and Pulong sa Dios ug mga pagpahayag pareho kang George Lennox nga natudlo sa klarong impyerno. Mga lalaki ug babaye, hunong na! Atubanga ang kamatuoran! Ang imong kinabuhi nagpadayon sa talaan. Gusto sa Dios nga luwason ka ug pasayloon ka kung andam ka nga moangkon nga ikaw usa ka makasasala. Ang bugtong paagi sa kaluwasan mao ang paghinlo sa sala, pinaagi sa pagdawat sa dugo ni Jesu-Kristo ingon nga sakripisyo alang sa imong mga sala. Kung dawaton nimo kini nga pagpasaylo gikan sa Dios, hatagan ka Niya og kalinaw ug kapahulayan sa imong kasingkasing. Mahimong gawasnon ka niining kinabuhia ug daghan pa, gawasnon nga makasinati sa kalipay sa langit imbes sa reyalidad nga dili lamang sa kap-atan ug walo ka oras, apan usa ka kahangturan sa impyerno.